images
23/10/2020 02:46 pm

Con đường trở thành Business Analyst

BA là người đưa ra giải pháp trước những thay đổi và tạo ra thay đổi để đáp ứng mục tiêu kinh doanh. Khái niệm mới này đã vượt ra khỏi định nghĩa trước đây: BA là người trung gian/biên phiên dịch, cầu nối giữa khách hàng và lập trình viên (dev).

1. Business Analyst (BA) là gì?


Theo định nghĩa của IIBA: “The Business Analyst is an agent of change”: Tạm hiểu Business Analyst (BA) là tác nhân của sự thay đổi, là người hành động và chủ động trước thay đổi. BA là người đưa ra giải pháp trước những thay đổi và tạo ra thay đổi để đáp ứng mục tiêu kinh doanh. Khái niệm mới này đã vượt ra khỏi định nghĩa trước đây: BA là người trung gian/biên phiên dịch, cầu nối giữa khách hàng và lập trình viên (dev).


Như vậy nghe có vẻ to tát, nhưng với mình thì BA thực chất là bộ kỹ năng giúp tối ưu hiệu quả công việc, đáp ứng mục tiêu kinh doanh, nếu bạn luyện được các kỹ năng này thì dù làm công việc, vai trò gì đều sẽ là những cá nhân xuất sắc. 


Vậy làm thế nào để trở thành BA? Hay có những con đường nào để trở thành BA? 


2. Các con đường để trở thành BA


Trong bài này, mình chỉ muốn đề cập tới BA trong phạm vi 1 dự án phát triển sản phẩm công nghệ thực tế tại Việt Nam.


Phần lớn các bạn đang giữ vai trò BA của một dự án, thường đi từ 1 trong 2 con đường sau (ngoài ra còn con đường nào thì mình chưa biết ^^):


Con đường 1: Nắm vững Domain nghiệp vụ - thuần nghiệp vụ → BA

 (xuất phát điểm: : Sinh viên các trường Kinh tế, Tài chính.../Nhân viên nghiệp vụ/Kinh doanh…)


Con đường 2: Nắm kiến thức quy trình phát triển sản phẩm công nghệ → BA

(xuất phát điểm: sinh viên IT/Tester/QC/Developer..) 


Ví dụ: 


Ở con đường 1, thường thấy và dễ gặp là trường hợp: 


Các bạn đang làm nghiệp vụ thuần túy tại doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có dự án xây dựng hệ thống nào đó -> Bạn sẽ được join vào dự án để đưa ra yêu cầu, làm rõ yêu cầu, nghiệm thu lại kết quả.


- Dù phạm vi ban đầu là mảng kiến thức nghiệp vụ bạn đang làm, nhưng khi tham gia dự án, bạn sẽ có cơ hội được mở rộng tiếp cận tới các yêu cầu ở mảng nghiệp vụ liên quan -> bạn phải bổ sung kiến thức về nghiệp vụ đó + các kỹ năng làm rõ yêu cầu + khả năng phân tích đánh giá yêu cầu + đưa giải pháp (thuần nghiệp vụ) để đáp ứng yêu cầu + khả năng viết tài liệu yêu cầu/tài liệu phân tích…


- Để giúp dev hiểu và hiểu dev hơn, bạn cần trau dồi thêm các kiến thức IT: quy trình phát triển sản phẩm, thuật ngữ IT, sử dụng tool để tăng hiệu quả công việc: công cụ kiểm thử, automation test, A/B Testing, thu thập dữ liệu hành vi người dùng… Nắm bắt xu hướng công nghệ để áp dụng vào làm sản phẩm: Ví dụ như AI cho Chatbot, Face Recognition, Blockchain, Ví điện tử,...


- Với những bạn đi theo con đường này, việc tìm hiểu, bổ sung các kiến thức nghiệp vụ là cực kỳ cần thiết, song song với phát triển kỹ năng: viết tài liệu, phân tích yêu cầu, đánh giá yêu cầu, đưa ra giải pháp, kỹ năng trình bày, kỹ năng giao tiếp và điều hòa các mối quan hệ khi làm việc nhóm, tiếp xúc khách hàng, end users...


- Và đỉnh cao là: bạn tự xây được một “khung mô hình” tiếp cận một domain mới. Dù có gặp 1 nghiệp vụ mới toanh, bạn vẫn biết cách học, nắm bắt và khai thác.


Ở con đường 2: 


Thường sẽ là các bạn đã có kiến thức công nghệ, tham gia dự án với các vai trò dev, test, QC… Các bạn tiếp xúc và trao đổi với các BA, đọc tài liệu yêu cầu, dựng testcase, dùng code để hiện thực hóa tài liệu... và các bạn muốn được tham gia vào quá trình xây đầu bài cho hệ thống với vai trò BA.


- Với trường hợp này, cái các bạn thiếu, rõ nhất là kiến thức nghiệp vụ và tư duy kinh doanh. Các bạn cần phải bổ sung. Vì tester có thể đọc tài liệu yêu cầu để viết testcase, nhưng bản chất của nghiệp vụ là gì, vì sao sinh ra yêu cầu đó thì tài liệu yêu cầu không nói rõ cho bạn, cái này cần bạn phải học, đọc về kiến thức chuyên ngành đó. Một BA không chỉ đưa giải pháp đáp ứng yêu cầu của end user mà còn phải cân nhắc bài toán chi phí và mục tiêu kinh doanh.


- Bạn có lợi thế là đã nắm được khá rõ quy trình xây dựng một sản phẩm công nghệ nên khi chuyển vai trò sang BA, khả năng tiếp cận vấn đề của bạn sẽ tốt hơn so với những bạn chưa có nền tảng về kỹ thuật. Tuy vậy, để trở thành một BA thực sự, bạn vẫn cần thường xuyên học hỏi và trau dồi thêm những kiến thức và kỹ năng BA để quá trình xây dựng sản phẩm diễn ra trơn tru và giảm thiểu thiếu sót. 


Vậy, để trở thành BA thì cần phải chuẩn bị và trau dồi những kỹ năng gì?


3. Kỹ năng cần có của một BA


Cần rất, rất nhiều kỹ năng, và cần trau dồi thêm suốt quá trình làm việc. Sẽ không thể có ngay các kỹ năng đó từ đầu, cứ từ từ học và bồi đắp nhé bạn. Ở đây mình sẽ đưa ra 3 kỹ năng bắt buộc cần phải có của một BA:


- Kỹ năng tư duy phân tích/phản biện và giải quyết vấn đề: Theo mình đây là 1 trong những kỹ năng quan trọng nhất mà BA cần phải có. Mấu chốt ở đây nằm ở chỗ bạn cần vận dụng khả năng tư duy, nhìn nhận, sàng lọc thông tin, đánh giá vấn đề để có thể hiểu được cái mình đang phân tích, tìm được bản chất của vấn đề, từ đó mới có thể đưa ra được giải pháp hợp lý để đáp ứng bài toán: Mục tiêu kinh doanh - Chi phí - Giải pháp.


- Kỹ năng giao tiếp: Để tìm hiểu, phân tích đề bài, bạn cần làm việc với rất nhiều đối tượng, từ khách hàng, stakeholders để thu thập các yêu cầu kinh doanh, đến các lập trình viên, IT để truyền đạt yêu cầu đó bằng ngôn ngữ kỹ thuật… Bên cạnh đó bạn còn phải báo cáo với PM, PO, làm việc với Tester, QA… Nói chung công việc này đòi hỏi bạn phải tiếp xúc với nhiều người ở nhiều level khác nhau, do đó kỹ năng giao tiếp cần phải được trau dồi thường xuyên và nhuần nhuyễn để bạn có thể trở thành cầu nối vững chắc cho cả bên kinh doanh lẫn bên kỹ thuật và giúp dự án diễn ra suôn sẻ.


- Kỹ năng viết yêu cầu: mục đích cuối cùng của 1 BA là làm sao phải thể hiện những gì mình đã thu thập, phân tích được trên các tài liệu yêu cầu để các lập trình viên nhìn vào đó có thể hiểu và code được theo. Do vậy, kỹ năng documentation là tối quan trọng và cần luyện tập thường xuyên để làm sao nội dung rõ ràng, mạch lạc mà vẫn đầy đủ, súc tích. Ngoài ra, bạn nên vận dụng các tool visualize để có thể mô tả yêu cầu thông qua các hình vẽ để người đọc dễ hình dung hơn về quy trình/hệ thống.


Bên cạnh đó, còn có những việc khác mà bạn cần làm, đó là:


- Lựa chọn Domain (lĩnh vực nghiệp vụ) mà mình sẽ tiếp cận đầu tiên (hoặc mãi). Không ai ôm đồm được nhiều domain ngay từ đầu, do vậy, trước tiên bạn nên chọn 1 lĩnh vực nghiệp vụ mà mình thấy hứng thú nhất và mong muốn được đào sâu nghiên cứu.  

- Trau dồi nâng cao các kiến thức nghiệp vụ và nắm vững chúng.

- Trau dồi kỹ năng làm việc nhóm: workshop

- Hiểu quy trình phát triển phần mềm, thuật ngữ, kiến thức công nghệ: ít nhất đủ để giao tiếp và truyền tải được thông tin giữa dev và khách hàng, không gây hiểu lầm; cao hơn thì có thể áp dụng để tối ưu hiệu quả công việc…


⇒ Các bạn có thể theo học các khóa đào tạo BA để thi lấy chứng chỉ sẽ cực kỳ hữu ích để bạn apply các job ngon.


Nhóm chứng chỉ trọng tâm của IIBA

1. IIBA Entry Certificate in Business Analysis (ECBA)

2. IIBA Certification of Competency in Business Analysis (CCBA)

3. IIBA Certified Business Analysis Professional (CBAP)


Chứng chỉ của PMI:

4. PMI-Professional in Business Analysis (PBA) Certification


Chứng chỉ của IREB:

5. IREB Certified Professional for Requirements Engineering (CPRE)


Mời các bạn xem thêm Series video bài giảng SQL cơ bản.


- Tech Zone


Thư giãn chút nào!!!

Bài viết liên quan